Commentaar Vrouwenpartij: de verdubbeling van de gasprijs in 2 dagen is een mooi voorbeeld van hoe de evolutionaire krachten werken in de praktijk van alledag. Zie ons vorige artikel.
De eerste waarschuwing in 1972
In 1972 kreeg de wereld de eerste echt grote waarschuwing met het rapport ‘Grenzen aan de Groei’ van de Club van Rome. Niet luisteren en geen actie ondernemen zou tot zeer grote, zelfs onoplosbare, problemen gaan leiden. De oliecrisis van 1973 zorgde ervoor dat het rapport serieus werd genomen en niet in laden terecht kwam. In Nederland sloeg het rapport aan en werden er ruim 250.000 exemplaren van het rapport gekocht.
In 1991 verscheen ‘De grenzen voorbij’ wat de boodschap nog dramatischer maakte, omdat een aantal grenzen al gepasseerd waren.
Het probleem van economen en politiek
Vanaf het begin werd uit de hoek van macht en geld de waarschuwing in de wind geslagen. De tegenstelling (uit ons vorige artikel) kreeg stevige greep op de waarschuwing. Rechts wilde de macht om de economie van het geld te sturen, bewaren (korte termijn) en links wilde onze toekomst veilig stellen door vooruit te denken en te handelen.
De tegenstelling werd versterkt door de economen. Economie is geen exacte wetenschap en kan alleen met modellen werken die gebaseerd zijn op het verleden. Economen hebben nauwelijks visie en zeker geen controle over de dynamische toekomst.
Vooruitzien wordt zo een kansspel dat wel met een overdreven zekerheid wordt gepresenteerd.
De aandelenmarkt is op hetzelfde principe van kansen en gokken gebaseerd.
Vooruitzien
Vooruitzien betekent rekening houden met ontwikkelingen die nog in de toekomst wachten en zich gaan aandienen. Vrouwen zijn daarvoor ingericht. Geen rekening houden met de toekomst zorgt er voor dat de economie grote klappen kan krijgen als ’nieuwe’ krachten als stoorzenders op het toneel verschijnen. Niet onverwacht kan zo’n klap de economie vele miljarden kosten en kunnen de gevolgen een aantal jaar door echoën. Maar het betekent ook dat de politiek voortdurend achter de feiten aanloopt en overvallen wordt door in tegenstellingen en compromissen te blijven hangen.
Voorbeelden van nu zijn de problemen en het gebrek aan visie op de woningmarkt, de stikstof problemen, het CO2 probleem, de energietransitie en de vervuiling van grond, lucht en water. Ernstig achterop geraakt door de oogkleppen en tegenstellingen in de politiek en in de maatschappij.
Beide kanten claimen wel een groot gelijk. Niet in weinig gevallen gebaseerd op een niet te missen leugen of op wishful thinking, waardoor vooruitgang blijft steken in een moeras.
De evolutionaire krachten
De evolutie van de mens en de samenleving ligt niet in onze handen en bevindt zich niet onder onze controle. De evolutionaire krachten zijn de krachtigste in onze wereld en in alles bepalend voor onze toekomst: de eenheid van en op de aarde. Die krachten zijn echter onzichtbaar voor vrijwel iedereen. Toch weten we er iets over als we naar onze spreekwoorden en gezegden kijken.
Vaak eeuwenoude waarheden die de tand des tijds hebben doorstaan, die blijven gelden en zich blijven bewijzen. Wat te denken van: ‘de put dempen als het kalf verdronken is’. Of: ‘al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel’. Ook: ‘stel niet uit tot morgen wat je vandaag kan doen’. En natuurlijk: ‘uitstel van executie’. Maar wie in de politiek luistert nog naar de wijsheden uit het verleden?
Moeder Aarde en het klimaat
Gaia, de oermoeder, uit de Griekse mythologie is Moeder Aarde, een vrouwelijk wezen. Bedenk: wat nu als Moeder Aarde een bewust wezen is en de Natuur op aarde beheert en waakt over haar hele voortbestaan? Wat als de evolutionaire krachten door haar gestuurd worden?
En een sprongetje vooruit: wat kan Moeder Aarde inzetten om zich te beschermen tegen de mensheid die haar grote schade toebrengt en haar blind rooft en uitput? Hoe kan zij de mensheid haar foute gereedschappen en keuzes ontnemen? Hoe kan zij de harmonie in de natuur helpen herstellen?
Het eerste waaraan je denkt: het klimaat valt onder haar zeggenschap. Zij kan temperatuur en het weer inzetten voor haar doeleinden. We kennen gevolgen als extreme temperaturen met droogten*, dreigingen van mislukte oogsten en gezondheidsproblemen, onvoorspelbare, hevige overstromingen, verhoging van de zeespiegel door smeltend ijs**, maar ook aardbevingen met tsunami’s. Elke toename is een herhaalde waarschuwing.
Moeder Natuur zet de verhoging van de CO2 in de atmosfeer, door fossiele brandstoffen in, om door middel van hogere temperaturen en onvoorspelbaar weer, de mens te dwingen om duurzaamheid op de eerste plaats te zetten bij alle politieke beslissingen.
Doen we dat niet en blijven macht en geld op de eerste plaats staan, dan nemen de waarschuwingen toe en kunnen de uitgestelde kosten later fenomenaal stijgen met dreigende grote armoede als gevolg.
Vooruitlopen is vooruitdenken en voorsprong nemen
Decentralisatie en lokaal produceren is de trend afgestemd op een toekomst van harmonie en samenwerking.
* Zonnepanelen en windmolens zijn een voorbeeld van decentralisatie en lokale controle.
* Stadslandbouw op al het groen in de stad, is een ander goed voorbeeld.
* Kunstvlees en zovele andere kunstproducten die in ontwikkeling zijn, zijn allen lokaal te produceren, beperken de stikstof uitstoot en nemen weinig ruimte in.
* Houtbouw is een mooi voorbeeld van transitie naar duurzaam, waarbij hout en isolatiematerialen lokaal op het boerenland geproduceerd kunnen worden, waarbij de stikstofuitstoot geminimaliseerd wordt.
* Nu er veel geld is voor defensie kan de oorlog in Oekraïne en Iran aantonen dat de toekomst van defensie ligt bij drones, raketten en afweergeschut en niet bij duur zwaar materieel dat door goedkope drones en robots binnen minuten vernietigd kan worden. Oekraïne laat zien dat drones en raketten ‘en masse’ goedkoop lokaal geproduceerd kunnen worden***. Goedkope ontwikkeling en aanschaf moet onze VVD minister van defensie toch aanspreken?
Wij zien dat alles uit de toekomst, mede door AI, goedkoper en eenvoudiger zal uitvallen. Maar ook een toekomst waar grenzen die we nu kennen zullen verdwijnen. Samenwerking is het sleutelwoord.
Het tijdperk van centrale macht en geld komt aan haar einde
Het vertrouwen in de landelijke politiek is niet meer te herstellen. De macht verplaatst zich naar lokaal en groepen individuen, die het heft in eigen handen nemen. De Buurtzorg is daarbij een goed voorbeeld. Mensen gaan weer voor elkaar zorgen, los van de dwangmatige regels van gemeente en ambtenaren die vooruitgang blokkeren, los van de dwang van verzekeringsmaatschappijen en inefficiëntie. De menselijke maat geïmplementeerd.
De macht van geld zal afnemen met de introductie van het basisinkomen, waardoor het verzet tegen de grenzeloze verrijking van personen en bedrijven aan kracht gaat winnen. Herverdeling brengt en bevordert harmonie.
Kies voor de evolutie, de evolutie van de mens die tegenstellingen overstijgt. De waarden Eenheid, Harmonie en Samenwerking kunnen zich in onze vrouwenhanden ontwikkelen en uitgroeien tot de instrumenten die de toekomst vormgeven.
* de droogte in Teheran met 13 tot 17 miljoen inwoners is zo groot en langdurig dat plannen om de hoofdstad te verplaatsen zeer serieus zijn.
** de Universiteit van Wageningen heeft berekend dat de stijging van de zeespiegel 20 tot 30 cm te laag is ingeschat. Op sommige plaatsen op de wereld is die zelfs 1 meter hoger dan gedacht.
*** de VS heeft Oekraïne om hulp gevraagd bij het vervaardigen en de afweer van drones. Het technologisch topland laat zien dat het qua expertise achterloopt op Oekraïne. Wij kunnen dezelfde fouten maken als wij kiezen voor de verouderde oorlogsstrategie van zwaar materieel ipv ons geheel te concentreren op de nieuwe oorlogswerkelijkheid waar duizenden drones tegelijkertijd kunnen worden afgeschoten. Hoe beschermen wij ons daartegen? Niet met tanks of met schepen of met straaljagers. De supersnelle drone ontwikkeling en technologie alleen biedt bescherming.
Bron: change.inc
Jeroen de Boer
03 maart 2026
Verdubbeling gasprijs in 2 dagen: waarom energietransitie afremmen het domste is wat de EU kan doen
De oorlog in het Midden-Oosten heeft binnen twee dagen gezorgd voor een sterke stijging van gas- en olieprijzen. Hoe pijnlijk ook, een scherpere aansporing om versneld in te zetten op hernieuwbare energie van eigen bodem kan Europa niet krijgen, betoogt redacteur Jeroen de Boer.
De militaire escalatie in het Midden-Oosten die de Amerikaanse president Donald Trump heeft ontketend, zorgt voor forse stijgingen van olie- en gasprijzen. Op de Europese groothandelsmarkt is sprake van een verdubbeling van de gasprijs naar zo’n 60 euro per megawattuur in twee dagen.
Olieprijzen zijn met zo’n 20 procent gestegen. Als prijzen voor langere tijd hoog blijven, gaat dat doorwerken in de inflatie. Tegelijk versterkt dit mogelijk het strategische besef in de Europese Unie om vaart te maken met de duurzame energietransitie. En dus ook: geen gehoor geven aan lobbygroepen die aansturen op afzwakking van het tempo van CO2-reductie.
Inzetten op een energiesysteem dat zo veel mogelijk op CO2-arme bronnen draait, is niet alleen noodzakelijk voor het halen van klimaatdoelen, maar maakt Europa ook minder kwetsbaar voor de grillen van de fossiele energiemarkt. Europa beschikt immers over beperkte reserves van olie en gas en leunt zwaar van de import van fossiele brandstoffen.
Dure fossiele energie kost Europa honderden miljarden
Energiedenktank Ember becijferde onlangs dat de Europese Unie een forse meerprijs heeft betaald voor fossiele brandstoffen na de Russische inval in Oekraïne. Tussen 2021 en 2024 kostten importen van fossiele energie de EU liefst 930 miljard euro extra, vergeleken met de prijsniveaus van vóór 2021.
Zie grafieken in het artikel.
Met prijzen van 60 euro per megawattuur voor aardgas zitten we nog niet op de crisisniveaus van 2022 en 2023. Destijds kwamen Europese gasprijzen gemiddeld genomen fors boven de 100 euro per megawattuur uit, met een piek van meer dan 300 euro per megawattuur in de tweede helft van 2022.
Toch bevindt Europa zich allerminst in een comfortabele positie, nu de afhankelijkheid van Russisch gas is ingeruild voor verhoogde importen van vloeibaar aardgas uit de Verenigde Staten.
Hoge kapitaalinvesteringen voor goedkope, hernieuwbare energie
Stijgende prijzen van aardgas en olie maken hernieuwbare energiebronnen zoals zon en wind in principe aantrekkelijker. Bij het versneld inzetten op CO2-arme bronnen speelt echter mee dat je in eerste instantie forse kapitaalinvesteringen moet doen om het systeem om te katten.
Hierbij gaat het niet alleen om de kosten voor de bouw van nieuwe wind- en zonneparken. Ook de uitbreiding van elektriciteitsnetten en de toevoeging van grootschalige batterij-opslag is hard nodig om het variabele aanbod van hernieuwbare bronnen in goede banen te leiden.
Het vervelende hierbij is dat investeringen in infrastructuur voor duurzame energie duurder worden, als fossiele energieprijzen stijgen. Vooral hogere olieprijzen hebben doorgaans een breder inflatoir effect, wat kapitaalinvesteringen voor de duurzame energietransitie raakt: denk aan hogere materiaal- en arbeidskosten, maar ook aan stijgende rentes die leningen duurder maken.
Een fossiele energiecrisis werkt zodoende als een tweesnijdend zwaard: dure fossiele energie geeft een aansporing om over te stappen op goedkopere energie uit zon en wind. Tegelijk stijgen de kosten van investeringen die nodig zijn om een duurzamer energiesysteem soepel te laten functioneren.
Tweestrijd EU: duurzame focus en fossiele lobby
In de Europese Unie is er momenteel duidelijk een tweestrijd gaande. Aan de ene kant worden serieuze programma’s opgetuigd om fors te investeren in nieuwe energie-infrastructuur, waaronder elektriciteitsnetten. Ook willen Noordzeelanden extra stappen zetten om de capaciteit van offshore windparken te vergroten tot in eerste instantie 100 gigawatt, en daarna 300 gigawatt in 2050. En voor zonne-energie mikt de EU op een groei van de totale capaciteit van 406 gigawatt in 2025, naar minimaal 700 gigawatt in 2030.
Tegenover deze inspanningen staat een krachtige lobby van een deel van de Europese zware industrie. Die klaagt dat de beprijzing van de CO2-uitstoot van fossiele brandstoffen het steeds lastiger maakt om rendabel te blijven en te concurreren met China.
Onder meer Italië en Tsjechië roepen op om het Europese emissiehandelssysteem (ETS) af te zwakken. Bijvoorbeeld door bedrijven meer gratis emissierechten te geven, zodat Europese CO2-prijzen dalen. Met als voorspelbaar gevolg dat de omschakeling van basisindustrieën naar CO2-arme productieprocessen vertraagt.
Nu is verduurzaming van onder meer de basischemie, staalsector en cementproductie allesbehalve simpel. Als de EU echter gaat morrelen aan de afbouw van emissierechten voor CO2, komen juist bedrijven die daar hun langetermijninvesteringen op hebben afgestemd, in de problemen.
Verduurzaming: industrie heeft gerichte steun nodig
Om de industrie te helpen zijn grofweg twee dingen nodig. Het eerste is uitbreiding van de Europese CO2-heffing aan de grens (CBAM), zodat Europese bedrijven die verduurzamen geen nadeel hebben van goedkope importen met een hoge CO2-voetafdruk.
Op de tweede plaats moet vaart gemaakt worden met verplichtingen voor afnemers om bepaalde hoeveelheden groen staal of bioplastics in te kopen. Ook de overheid zelf kan hier een rol spelen als ‘groene inkoper’.
Juist door de sterke afhankelijkheid van geïmporteerd aardgas voelt de Europese basisindustrie de pijn, als prijzen plotseling hard stijgen door een externe crisis. Dat zou een prikkel moeten zijn om in Brussel te pleiten voor gerichte steun om sneller te verduurzamen, en niet voor afzwakking van het tempo van CO2-reductie.
Lees ook:
Hoe houdt Nederland zijn basischemie groen, circulair én winstgevend? Overheid en bedrijven moeten samen aan de bak
Hoogleraar energie en duurzaamheid Gert Jan Kramer: ‘Nederland moet knoppen zo zetten dat concurrentienadeel verdwijntGrafiek: Europa overtroeft VS komende 5 jaar met investeringen in technologie voor schone energie
